BESYO Mezunları İçin Uygulamalı Eğitim ve Muafiyetler
Spor bilimleri alanında lisans eğitimi alan mezunlar için antrenörlük eğitim sisteminde bazı özel hak ve muafiyetler bulunmaktadır. Ancak bütün BESYO mezunları aynı haklardan yararlanmaz.
Mezun olunan bölüm, ilgili spor dalının üniversitede ihtisas/uzmanlık olarak alınıp alınmadığı ve ilgili spor dalında kaç dönem eğitim görüldüğü, hangi kademeden başlanabileceğini etkileyebilir.
Bu nedenle “BESYO mezunuyum, doğrudan antrenörlük belgesi alabilirim” şeklinde genel bir değerlendirme yapmak yerine, mezun olunan bölüm ve transkript üzerinden durumun incelenmesi gerekir.
Antrenörlük Eğitimi Bölümü Mezunları
Üniversitelerin spor bilimleri alanında lisans eğitimi veren fakülte veya yüksekokullarının Antrenörlük Eğitimi Bölümü/Programı mezunları için yönetmelikte özel hükümler bulunmaktadır.
Eğer mezun olunan spor dalı üniversitede ihtisas/uzmanlık olarak alınmışsa aday, temel eğitim ve sınavından muaftır.
Bu durumda aday, ilgili spor dalının uygulama eğitimine ve uygulama sınavına katılır. Başarılı olması halinde kıdemli antrenörlük (3. kademe) belgesi almaya hak kazanabilir.
İhtisas/uzmanlık dışındaki spor dalları
Antrenörlük Eğitimi Bölümü mezunu, ihtisas/uzmanlık spor dalı dışında başka bir spor dalında en az bir dönem eğitim aldığını belgeleyebiliyorsa, tercih edeceği yalnızca bir spor dalında yardımcı antrenörlük (1. kademe) belgesi alma hakkına sahiptir.
Bunun yanında Antrenörlük Eğitimi Bölümü mezunlarına mezuniyet tarihinden itibaren 4 yıl boyunca tüm spor dallarında kıdemli antrenörlük ve temel antrenörlük kademelerindeki temel eğitim ve sınav muafiyeti de tanınmaktadır.
Diğer Spor Bilimleri Bölümü Mezunları
Burada önemli bir ayrım bulunuyor.
Antrenörlük Eğitimi Bölümü dışındaki spor bilimleri lisans programlarından mezun olanlar için ilgili spor dalında alınan dersin dönem sayısı önem kazanıyor.
Yönetmelikte bu gruptaki mezunlar için iki temel durum bulunuyor:
İlgili spor dalında en az 2 dönem eğitim alanlar
Spor bilimleri alanında lisans eğitimi veren fakülte veya yüksekokulların Antrenörlük Eğitimi Bölümü dışındaki bölümlerinden mezun olan ve ilgili spor dalında en az iki dönem eğitim aldığını belgeleyenler:
- Temel eğitimden muaftır.
- Temel eğitim sınavından muaftır.
- Tercih edeceği yalnızca bir spor dalında uygulama eğitimine ve sınavına katılabilir.
- Uygulama eğitim ve sınavında başarılı olması halinde temel antrenörlük (2. kademe) belgesi almaya hak kazanabilir.
Ayrıca bu kişiler mezuniyet tarihinden itibaren 4 yıl boyunca tüm spor dallarında temel antrenörlük kademesindeki temel eğitim ve sınavından muaftır.
İlgili Spor Dalında 1 Dönem Eğitim Alanlar
Antrenörlük Eğitimi Bölümü dışındaki spor bilimleri lisans bölümlerinden mezun olan bir kişi, ilgili spor dalında en az bir dönem eğitim aldığını belgeleyebiliyorsa, tercih edeceği yalnızca bir spor dalında yardımcı antrenörlük (1. kademe) belgesi alma hakkına sahiptir.
Bu durumda 1 dönem ders almak ile 2 dönem ders almak arasında önemli bir fark bulunmaktadır.
BESYO Mezunları İçin Muafiyet Tablosu
Sayfanda bunu özellikle tablo şeklinde kullanmanı öneririm:
Önemli: Tablodaki “en az 1 dönem” ve “en az 2 dönem” ifadeleri, ilgili spor dalında üniversite eğitimi alındığının belgelenebilmesi esasına dayanır. Sadece transkriptte spor dalının adına benzer bir ders bulunması her durumda yeterli olmayabilir; federasyon ve Bakanlığın ilgili başvuru sürecindeki değerlendirmesi dikkate alınmalıdır.
| Mezuniyet / Eğitim Durumu | İlgili Branşta Eğitim | Temel Eğitim ve Sınav | Uygulama Eğitimi | Elde Edilebilecek Kademe |
|---|---|---|---|---|
| Antrenörlük Eğitimi Bölümü Branş ihtisas / uzmanlık | İhtisas / uzmanlık | Muaf | Uygulama eğitimi + sınav | 3. Kademe Kıdemli Antrenör |
| Antrenörlük Eğitimi Bölümü İhtisas dışı branş | En az 1 dönem | İlgili muafiyet hükümleri | İlgili branş | 1. Kademe Yardımcı Antrenör |
| Antrenörlük Eğitimi dışındaki Spor bilimleri bölümleri | En az 2 dönem | Muaf | Uygulama eğitimi + sınav | 2. Kademe Temel Antrenör |
| Antrenörlük Eğitimi dışındaki Spor bilimleri bölümleri | En az 1 dönem | — | İlgili branş | 1. Kademe Yardımcı Antrenör |
| Spor Bilimleri lisans mezunu | Branş eğitimine göre | 1. kademe muafiyeti | İlgili şartlara göre | 1. Kademe Yardımcı Antrenör |
Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Mezunları Ne Olacak?
Burada da önemli bir ayrım var.
Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği mezunları spor bilimleri alanındaki lisans mezunları kapsamında değerlendirilir; ancak hangi spor dalında hangi haktan yararlanılacağı, yönetmelikte belirtilen ilgili spor dalında eğitim alınması ve belgelendirme şartlarına göre değerlendirilir.
Dolayısıyla Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği mezunu olmak tek başına kişinin bütün branşlarda doğrudan 2. veya 3. kademe antrenörlük belgesi alabileceği anlamına gelmez.
Özellikle başvuru yapılacak branşın transkriptte kaç dönem ve hangi içerikte yer aldığı önemlidir.
Spor Yöneticiliği Mezunları İçin Durum
Spor bilimleri alanındaki lisans programlarından mezun olanların hakları, Antrenörlük Eğitimi Bölümü mezunlarından farklı olabilir.
Örneğin Antrenörlük Eğitimi Bölümü dışındaki spor bilimleri lisans mezunları için yönetmelik, ilgili spor dalında:
- En az 2 dönem eğitim → 2. kademe temel antrenörlük
- En az 1 dönem eğitim → 1. kademe yardımcı antrenörlük
şeklinde haklar öngörmektedir.
Bu nedenle Spor Yöneticiliği, Rekreasyon veya Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği gibi bölümlerde okuyan bir adayın “hangi branştan kaç dönem ders aldığına” bakılması gerekir.
Rekreasyon Bölümü Mezunları İçin
Rekreasyon Bölümü de spor bilimleri alanındaki lisans eğitimleri içerisinde değerlendirilir. Ancak burada da doğrudan “Rekreasyon mezunu = belirli kademe” şeklinde bir sonuç çıkarmak yerine, ilgili spor dalında alınan eğitimin süresi ve belgelendirilmesi dikkate alınmalıdır.
Yönetmelikte Antrenörlük Eğitimi Bölümü dışındaki spor bilimleri lisans mezunları için:
2 dönem ilgili spor dalı eğitimi → temel eğitim ve sınav muafiyeti + uygulama eğitimi/sınavı ile 2. kademe
1 dönem ilgili spor dalı eğitimi → 1. kademe yardımcı antrenörlük hakkı
düzenlenmiştir.
Çift Anadal Yapan BESYO Mezunları
Spor bilimleri alanında lisans eğitiminde çift anadal yapan mezunlar için de yönetmelikte özel bir hüküm bulunmaktadır.
Çift anadal mezunları, her bir ana dal için ayrı ayrı olmak üzere, ilgili bölümün sağladığı haklardan yararlanabilir.
Bu nedenle örneğin iki farklı spor bilimleri ana dalından mezun olan bir adayın her iki ana dalına ilişkin hakları ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Yurt Dışında Spor Bilimleri Eğitimi Alanlar
Yurt dışındaki üniversitelerin spor bilimleri alanında lisans eğitimini tamamlayan adaylar için de özel düzenleme bulunmaktadır.
Adayın:
- Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen öğrenim denkliğini,
- İlgili spor dalındaki ihtisasını
belgelemesi halinde temel eğitim ve sınavından muafiyet söz konusu olabilir.
Bu kişiler Bakanlık veya ilgili federasyon tarafından açılan uygulama eğitimi ve sınavına katılır. Başarılı olmaları halinde durumlarına uygun antrenörlük belgesi alma hakkı bulunabilir.
BESYO Mezunları İçin En Önemli Nokta: Transkript
BESYO mezunlarının antrenörlük başvurusunda en önemli belgelerden biri transkript olabilir.
Çünkü ilgili spor dalında bir veya iki dönem eğitim alındığını gösteren kayıtların belgelendirilmesi gerekir.
Örneğin aday:
“BESYO mezunuyum ve üniversitede basketbol dersi aldım.”
diyorsa tek başına bu bilgi yeterli olmayabilir.
Asıl önemli olan:
Hangi bölüm? → Hangi spor dalı? → Kaç dönem? → Ders transkriptte belgelenebiliyor mu?
sorularının cevaplarıdır.
Bu nedenle uygulama eğitimine başvurmadan önce mezuniyet belgesi ve transkriptin kontrol edilmesi faydalı olacaktır.
BESYO Mezunuysanız Hangi Kademeden Başlayabilirsiniz?
Spor bilimleri alanında lisans mezuniyeti bulunanlar
→ Tüm spor dallarında 1. Kademe temel eğitim ve sınavından muafiyet
→ Ancak belgenin alınması için ilgili spor dalının diğer şartları ayrıca değerlendirilir.
Antrenörlük Eğitimi Bölümü + ilgili branşı ihtisas/uzmanlık olarak alma
→ Temel eğitim ve sınavından muafiyet
→ İlgili branşın uygulama eğitimi ve sınavı
→ 3. Kademe Kıdemli Antrenörlük
Antrenörlük Eğitimi Bölümü + ihtisas/uzmanlık dışındaki bir branşta en az 1 dönem eğitim
→ İlgili branşta 1. Kademe Yardımcı Antrenörlük hakkı
Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği / Spor Yöneticiliği / Rekreasyon gibi Antrenörlük Eğitimi dışındaki spor bilimleri lisans programları + ilgili branşta en az 2 dönem eğitim
→ Temel eğitim ve sınavından muafiyet
→ Uygulama eğitimi ve sınavı
→ 2. Kademe Temel Antrenörlük
Aynı programlardan ilgili branşta en az 1 dönem eğitim alanlar
→ 1. Kademe Yardımcı Antrenörlük hakkı
Kaynakça
- Gençlik ve Spor Bakanlığı – Antrenör Eğitimi Yönetmeliği
Spor bilimleri lisans mezunlarının hakları, muafiyetleri, ilgili branşta 1 veya 2 dönem eğitim şartları, Antrenörlük Eğitimi Bölümü mezunlarının ihtisas/uzmanlık durumları ve kademe hakları için temel kaynaktır. Özellikle Madde 20 doğrudan bu konuları düzenlemektedir.
Antrenör Eğitimi Yönetmeliği – GSB - Gençlik ve Spor Bakanlığı – Yeni Antrenör Eğitimi Sistemi
Temel eğitim, uygulama eğitimi ve spor bilimleri alanlarından mezun olanların sahip olduğu muafiyet haklarını açıklayan Bakanlık bilgilendirme dokümanıdır.
Yeni Antrenör Eğitimi Sistemi – GSB - Gençlik ve Spor Bakanlığı – Antrenör Eğitim Programı
Antrenör eğitim programının temel eğitim ve uygulama eğitiminden oluşması, kademeler ve uygulama eğitimine geçiş şartları açısından kullanılabilir. Yönetmeliğin ilgili maddeleri bu süreci ayrıntılı şekilde düzenlemektedir.
Spor Eğitimi Dairesi Başkanlığı – GSB
antrenorluk.com.tr‘nin Gençlik ve Spor Bakanlığı, Anadolu Üniversitesi veya Spor Federasyonları ile hiçbir resmî bir bağı yoktur.

